"Тэма нашай размовы складаная. І з-за гэтай складанасці і іншых прычын вельмі непрыемная. Я добра ведаю са сваёй практыкі, як і многія прысутныя на гэтай нарадзе, што такое заработная плата, цэны. Для нашага народа, для ўсіх нас гэта важнае пытанне, таму што кожны дзень з раніцы да вечара мы, сутыкаючыся з гэтымі праблемамі, зразумела, гэтым жывём, - сказаў Прэзідэнт. - Але тым не менш рашэнне было прынята. Мы дамаўляліся, што праз некаторы час збяромся і паглядзім, як Урад і ўсё кіраўніцтва краіны выконвае даручэнне Прэзідэнта. Нехта павінен быў устанавіць сістэму кантролю за цэнаўтварэннем, а таксама і кантролю за інфляцыяй унутры краіны. Нехта павінен быў вельмі строга пракантраляваць вырашэнне гэтага пытання. Таму ўсе маюць дачыненне да вырашэння гэтай праблемы".

Аляксандр Лукашэнка звярнуў увагу на факты і прывёў канкрэтныя прыклады, каб "у розумах у некаторых эканамістаў не блукалі розныя вельмі зручныя шалёныя думкі".

"Усе мы прывыклі да таго, што "дэмакратыя і свабодны рынак выратуюць свет". Адкуль гэта прыйшло пасля доўгага перыяду дэкларатыўных цэн у Савецкім Саюзе і рэгулявання ўсіх і ўсяго. Адкуль гэта прыйшло? Рытарычнае пытанне. Амерыканцы, Захад нас заўсёды да гэтага штурхалі: дэмакратыя, дэмакратыя, правы чалавека! Чытай: "Што хачу, тое і варачу ў краіне, што хачу, тое гавару. А потым 2020-ы год, памятаеце… Вось і ўся дэмакратыя", - сказаў Кіраўнік дзяржавы.

У сувязі з гэтым Прэзідэнт прывёў яшчэ адну паралель: "Злучаныя Штаты Амерыкі нас папракалі ў тым, што выбары няправільна правялі. Там таксама прычынай непарадкаў і сутыкненняў сталі вынікі выбараў. Чым скончыліся? Стралянінай. Я заўсёды прыводжу гэты прыклад красамоўны - застрэлілі дзяўчыну, якая тры ці чатыры вайны прайшла, абараняючы інтарэсы ЗША. Ніхто не палічыўся ні з чым. Ніякія правы, ніякая дэмакратыя. Пры гэтым я не асуджаю тых абаронцаў вышэйшага органа ўлады, таго будынка, на які рабіўся напад. Я не асуджаю, гэта іх праблемы. Але за што ж нас тады асуджалі".

Яшчэ адзін прыклад, яшчэ больш важны для рыначнікаў - санкцыі, якія Захад наклаў на Расійскую Федэрацыю, а заадно і на Беларусь, каб расіяне цераз яе не змаглі абысці гэтыя санкцыі. "Чаму быў устаноўлены нейкі паталок цэн на галоўны тавар Расійскай Федэрацыі? І не толькі на гэты. Я маю на ўвазе нафту, а затым і нафтапрадукты. Чаму Захад і ЗША пачалі рэгуляваць цэны на нафту і нафтапрадукты? Рыначная ж у свеце эканоміка", - паставіў пытанне Кіраўнік дзяржавы.

"Я гэта вам нагадваю і гавару, каб вы разумелі, што мы павінны жыць уласным розумам у сваёй краіне і рабіць усё так, як выгадна нашаму народу. Калі мы бачым неабгрунтаваны рост цэн і што багацеі, якія ўчора з'явіліся толькі невядома адкуль, стварыўшы свае сеткі у гандлі і гэтак далей, пачалі набіваць кішэні, калі заработная плата ў (радавых работнікаў. - Заўвага) кампаніі 500 долараў, а ў іх у 46 або 60 разоў большая. Гэта што, нармальна?" - адзначыў беларускі лідар.

"Хачу, каб вы разумелі, што маё патрабаванне застаецца нязменным. Гэтым самым - двума прыкладамі, а іх вялікая колькасць, - я вам даказаў, што ніякай дэмакратыі ў іх няма, ніякіх правоў чалавека, ніякага свабоднага рынку і свабоднага цэнаўтварэння. Яны дзейнічаюць выключна ва ўласных інтарэсах. Ну дык давайце і мы, наколькі гэта магчыма, будзем захоўваць свае інтарэсы - нашага народа. У сацыяльнай дзяржаве, дзе ўсё для народа", - падкрэсліў Аляксандр Лукашэнка.

Прэзідэнт нагадаў, што жорсткая задача па выпрацоўцы мер рэгулявання цэн у няпростых эканамічных умовах была пастаўлена перад урадам чатыры месяцы таму. "Гэта вельмі цяжкая работа пасля доўгіх гадоў рыначнай распушчанасці. Я разумею, што стрымаць цэны, калі ў іх нестабільнасці зацікаўлены мільёны людзей (як у Беларусі, так і за яе межамі. - Заўвага), вельмі няпроста. Але ўлады ў нас дастаткова. Перавагі нашай улады мы якраз павінны выкарыстоўваць. Часткова гэта, напэўна, адбылося. Таму вырашыць гэту задачу без сур'ёзнай работы з усім вытворчым і гандлёвым ланцужком было б немагчыма", - адзначыў Кіраўнік дзяржавы.

Каб стрымаць інфляцыю, спачатку была падпісана Дырэктыва № 10, а з сярэдзіны кастрычніка ўступіла ў сілу пастанова Саўміна № 713 "Аб сістэме рэгулявання цэн".

Аляксандр Лукашэнка канстатаваў, што ў шэрагу выпадкаў цэны нават панізіліся, хаця гэта і не было мэтай. Але пасля іх лютаўскага ўсплёску ў мінулым годзе гэта нармальна, і рэнтабельнасць арганізацый усё роўна засталася на высокім узроўні. "Некаторыя мне тут пішуць: "Зніжэнне цэн". Мы не ставілі перад сабой такой задачы. Размова ішла аб рэгуляванні цэн. Хоць з перапуду некаторыя, убачыўшы вялікі слой тлушчу, панізілі гэтыя цэны. Нічога страшнага", - сказаў ён.

"Сістэму рэгулявання (скажам адкрыта - стрымлівання цэн) распрацоўвалі ўсёй грамадой: парламент, Урад, Камітэт дзяржаўнага кантролю, прафсаюзы, мясцовыя органы ўлады, кантралюючыя, праваахоўныя органы. Перада мной вынікі маніторынгу. Як сцвярджае статыстыка, нам удалося істотна запаволіць інфляцыйныя працэсы ў краіне. У IV квартале пасля рашучых дзеянняў у 2022 годзе зафіксавана дэфляцыя амаль 2%. Гэта значыць, адбыўся адкат цэн", - канстатаваў Аляксандр Лукашэнка. 

"Калі збіраліся мінулы раз, Урад прагназаваў гадавую інфляцыю прыкладна 20%. Гэта страшная інфляцыя была б. Але з улікам прынятых мер яе ўдалося знізіць хаця б да 12-13% па выніках (2022 года. - Заўвага)", - сказаў беларускі лідар.

Ёсць тавары, якія патаннелі, адзначыў Прэзідэнт. І іх спіс значны. Гэта ў тым ліку грэчка, рыс, макаронныя вырабы, алей, чай, натуральная кава, парфумерыя і касметыка, тэлевізары і гэтак далей. 

"Тым не менш на фоне барацьбы з павышэннем цэн ад 1% да 4% сталі даражэйшыя тавары штодзённага попыту. Гэта малако, кефір, тварог, іншая малочная прадукцыя, масла, мяса, яйкі і нават дзіцячае харчаванне. Усё гэта сведчыць аб тым, што новая сістэма рэгулявання патрабуе далейшага ўдасканалення і, як ва ўрадзе кажуць, данастройкі", - звярнуў увагу Кіраўнік дзяржавы. 

Прэзідэнт заявіў, што сабраў шырокі склад удзельнікаў нарады, каб намеціць наступныя крокі па стрымліванні цэн і выхадзе на пастаўленую задачу - інфляцыя не большая за 7-8% за бягучы год. "Гэта амаль у два разы ніжэй, чым у мінулым годзе", - адзначыў ён.

Аляксандр Лукашэнка таксама звярнуў увагу на некаторыя недахопы работы адказных за цэны, што бачна на гэтым этапе.

Па-першае, рознічныя цэны зніжаюцца пераважна за кошт гандлёвага звяна, у той час як індэкс цэн вытворцаў прадаўжае расці. "У гэтым трэба сур'ёзна разабрацца. Так, гэты паказчык з верасня па снежань у мінулым годзе ў прамысловасці склаў 100,7%, у сельскай гаспадарцы - 103,6%. Гэта значыць, сельгаспрадукцыя падаражэла ў чацвёртым квартале амаль на 4%, прамысловыя тавары - на 1%", - адзначыў беларускі лідар.

Па-другое, арганізацыі гандлю па-ранейшаму дапускаюць парушэнні заканадаўства ў галіне цэнаўтварэння. "І гэта на фоне праверак, па выніках якіх больш як 100 суб'ектаў гандлю і службовых асоб прыцягнуты да адказнасці і па фактах неабгрунтаванага павышэння цэн узбуджана пяць дзясяткаў крымінальных спраў. Складваецца ўражанне, што Міністэрства антыманапольнага рэгулявання і гандлю адышло ад сваёй непасрэднай работы, асабліва ў рэгіёнах. Праз коску я павінен назваць і дэпутатаў, і кантралёраў. Адно міністэрства з гэтым не справіцца. Гэта задача ўсяго Урада. Я губернатараў нездарма запрасіў і тады, і цяпер. Без вас мы наогул не вырашым гэту праблему. Таму што сфера гандлю ўся ў вас", - падкрэсліў Кіраўнік дзяржавы.

Па-трэцяе, зніжаецца рознічны тавараабарот (па выніках 2022 года ён склаў 96,3% да ўзроўню 2021 года). "Нам удалося не дапусціць пустых паліц і вярнуць разнастайнасць асартыменту за кошт прыходу на беларускі рынак новых пастаўшчыкоў, у асноўным з дружалюбных нам Расіі і Турцыі. Але гэта не падстава супакойвацца. Цэны на імпартныя тавары павінны быць па кішэні нашым грамадзянам, асабліва калі нешта мы не вырабляем самі, - падкрэсліў беларускі лідар. - Імпарт таксама павінен быць пад вельмі жорсткім кантролем. Паколькі ён паваліць увесь унутраны ваш рынак".

Прэзідэнт таксама пацікавіўся, як выконваецца яго даручэнне аб навядзенні парадку з узроўнем заработнай платы кіраўнікоў і ўладальнікаў буйных гандлёвых сетак. Звяртаючыся да прадстаўнікоў СМІ, Кіраўнік дзяржавы сказаў: "Вы, калі ласка, Камітэт дзяржкантролю і Урад узварухніце так, каб яны вам назвалі ўсе факты, дзе ў 30-40 разоў "вялікія" дзеячы, кіраўнікі атрымліваюць зарплату вышэйшую, чым звычайны прадавец і іншыя. А потым бегаюць па сетках і крычаць: "Ах, Прэзідэнт задушыў!" Бунт узнімаюць. Хочуць гэтых няшчасных прыпадняць і зноў учыніць нейкую бучу. Але вопыт у мяне ёсць, як з гэтай бучай разбірацца. І будуць разборкі вельмі жорсткія. Таму да людзей - прадаўцоў - трэба давесці: вось 800 або 1 тыс. рублёў ваша зарплата, а вось 50-60 тыс. зарплата у гэтых так званых уладальнікаў".

Па-чацвёртае, па-ранейшаму застаюцца пытанні па трактаванні і практыцы прымянення асобных норм пастановы № 713.

Яшчэ адна праблема - узніклі няроўныя ўмовы для айчынных вытворцаў і імпарцёраў, што садзейнічае рэалізацыі пераважна замежнай прадукцыі. "Імпарцёры маюць магчымасць фарміраваць выгадную для сябе цану за межамі краіны і атрымліваюць вялікі прыбытак. Паслухаем, наколькі гэта справядліва, і ці бачаць гэта ва Урадзе, - сказаў Аляксандр Лукашэнка. - Я цудоўна разумею, што любая сістэма мер рэгулявання - гэта жывы арганізм, які мяняецца з улікам унутраных і знешніх фактараў. Гэта значыць, не ўсё залежыць ад нас у краіне. Але я і не стаўлю такой задачы, каб мы ўвесь свет рэгулявалі. Мая задача, і ваша ў тым ліку, - кантроль за працэсамі, якія адбываюцца ў межах нашай Беларусі. Часам пазітыўныя змяненні дапушчальна паскорыць, што называецца, уручную. Вось гэтым мы сёння і зоймемся". 

Пачынаючы нараду, Прэзідэнт падкрэсліў, што адкрыты для канструктыўных прапаноў і гатовы прымаць неабходныя для людзей рашэнні. "Праблема павінна вырашацца. І людзі не павінны скоса глядзець на тую ўладу, якую яны сфарміравалі. Галоўнае маё патрабаванне вы ведаеце - забеспячэнне шырокага асартыменту тавараў па справядлівых цэнах і недапушчэнне дэфіцыту. Гэта патрабаванне датычыцца ўсіх", - сказаў ён.

Кіраўнік дзяржавы падкрэсліў, што ідзе глабальны перадзел свету, яго перафармаціраванне. "Ён не будзе такім, як учора. Не кажучы ўжо аб тым, якім быў пазаўчора. Хто дзеліць гэты свет? Не мы ж. Мы - удзельнікі гэтай дзяльбы, на якіх нацэлены драпежніцкія погляды буйных дзяржаў. І хто будзе ў выніку гэтага неакаланіялізму валодаць часткамі свету - пытанне. Што нам рабіць у гэтай сітуацыі? Трэба прайсці акуратна гэты перыяд, захаваць сябе. А захаваем толькі тады, калі будзе ўнутраная стабільнасць", - звярнуў увагу беларускі лідар.

Прэзідэнт падкрэсліў, што ў гэтых пытаннях ёсць разуменне з боку беларускага грамадства, людзі бачаць няпростую сітуацыю ў некаторых суседніх краінах, памятаюць пра пандэмію, калі вытворчасць у шэрагу краін спынілася, і яе наступствы, у тым ліку пра верталётныя грошы, якія сталі прычынай знешняй, завознай інфляцыі ў Беларусь. Аляксандр Лукашэнка папярэджваў аб гэтых рызыках загадзя, як і аб тым, што сітуацыяй паспрабуюць скарыстацца асобныя катэгорыі ўнутры краіны, узняўшы цэны. "Дык вось, трэба іх прывесці да прытомнасці, даць зразумець, што сёння пытанне большае, чым цэны. Гэта аснова справядлівага ўнутранага парадку і міру ў нашай краіне", - заявіў Кіраўнік дзяржавы.

"Цэнаўтварэнне - гэта аснова справядлівага свету ў Беларусі. Гэта галоўны артыкул дагавора ўлады і народа. Трэба вытрымаць, выстаяць. Трэба кожнаму імкнуцца захаваць нашу краіну. У нас для гэтага ўсё ёсць, - сказаў Аляксандр Лукашэнка. - Мы не проста можам яе захаваць, а калі скончыцца гэта дзяльба планеты, мы будзем на парадак вышэй".

Пры гэтым вельмі важна, каб на гэта былі нацэлены абсалютна ўсе. "Не павінна быць такога, што нехта з нас не хоча гэтага зрабіць. Не ўмее - мы навучым, - адзначыў Прэзідэнт. - Хто не хоча - адыдзіце ўбок. Бо трапіце ў спіс збеглых, якія там сёння па перыметры стаяць, і не толькі зубамі некаторыя ляскаюць, але просяцца назад".

"Пытанне вельмі сур'ёзнае. І наконт гэтага трэба варушыцца", - абагульніў Кіраўнік дзяржавы. Ён выказаўся за тое, каб адбылася размова ўрада з прадстаўнікамі гандлю, вытворчасці і гэтак далей, у час якой ім будуць падрабязна даведзены патрабаванні Прэзідэнта адносна справядлівага рэгулявання цэнаўтварэння. 

Прэс-служба Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь